L'intervenziun da Brüssel en la cassa d'assicuranza cunter la dischoccupaziun svizra: Tge che sa mida per ils cunfinaris
L'assicuranza cunter la dischoccupaziun (ACD) svizra noda en ils daners. Radund set milliardas francs èn messas da la vart – in tgamun finanzial ch'è creschì cuntinuadamain en temps da bassa dischoccupaziun. Atgnamain duessan quests surpli vegnir a bun als lavurants e patruns en furma da contribuziuns pli bassas. Ma uss ha l'Uniun Europeica bittà in egl sin quest pot da spargn plain fin al chant.
Ina decisiun prendida dacurt sin stgalim da l'UE pudess metter sin il chau il model da cunfinaris ch'era fin uss lucrativ per la Svizra e chargiar las cassas da l'ACD cun fin ad ina milliarda francs ad onn.
Il model da fin uss: Cumadaivel e favuraivel
Radund 410'000 cunfinarias e cunfinaris lavuran actualmain en Svizra, la gronda part dad els pendulescha nà da la Frantscha, da la Germania e da l'Italia a la lavur. Per l'economia svizra è quest model stà fin uss fitg attractiv:
- Nagins custs da furmaziun: Las forzas spezialisadas èn vegnidas furmadas a l'ester.
- Paucs custs d'infrastructura: Els stgargian il stgars martgà d'abitaziuns svizzer.
- Bass custs socials: Sche cunfinaris daventan dischoccupads, è fin uss lur pajais da domicil cumpetent per pajar las indemnisaziuns da dischoccupaziun.
La Svizra ha restituì a las assicuranzas cunter la dischoccupaziun da l'exteriur las prestaziuns mo per trais fin tschintg mais. Custs: Radund 300 milliuns francs ad onn. In import survesaivel sch'ins mesira la prestaziun economica che questas forzas da lavur portan.
Brüssel volva la lantscha
Quai duai sa midar uss da rudent. Ils 29 d'avrigl 2026 ha il comité dals represchentants permanents tar il Cussegl da l'UE approvà ina cunvegna provisorica. La nova regla di: En avegnir na duai betg pli il pajais da domicil, mabain il stadi da lavur pajar las indemnisaziuns da dischoccupaziun.
Per la Svizra munta quai concretamain: Tgi che ha lavurà qua sco cunfinari e perda la plazza, survegn sias indemnisaziuns dal di en avegnir da l'ACD svizra – e quai mesirà vi da la paja svizra, che giascha per regla cleramain sur la media da l'UE. Las limitaziuns ch'èn valaivlas en ils pajais vischins crodan uschia davent.
Massivs custs supplementars per la Svizra
Il Secretariat da stadi per l'economia (Seco) quinta cun ina peisa supplementara enorma: Ils custs duessan crescher sin 600 fin 900 milliuns francs ad onn. Perquai ch'i dat fin uss strusch valurs d'experientscha cun cunfinaris dischoccupads en il sistem svizzer, è l'intschertadad gronda. Ils custs pudessan schizunt surpassar il cunfin dad ina milliarda francs.
Plinavant spetga in grond donn d'urari e birocrazia als centers regiunals da mediaziun da lavur (RAV). Els stuessan controllar en avegnir las cumprovas da retschertga da plazza da persunas che na stattan gnanc en Svizra.
Tge munta quai per ils lavurants svizzers?
Experts argumenteschan che il nov sistem saja "sistemicamain pli gist", perquai ch'il pajais che profitescha da la forza da lavur duaja er purtar il ristg. Ma per la Svizra è la nova regulaziun delicata.
- Reservas che tschessan: Las set milliardas francs en la cassa da l'ACD vegnan a luar spert sut questa nova chargia.
- Squitsch sin las contribuziuns a la paja: A lunga vista pudessan las contribuziuns a l'assicuranza cunter la dischoccupaziun crescher per tut ils lavurants e patruns en Svizra, per cumpensar ils custs supplementars.
- L'avantatg da lieu svanescha: Il model da cunfinaris perda ina part da si'attractivitad. Interpresas ston sa dumandar, sche lur quint cun ils cunfinaris funcziuna anc sut questas novas cundiziuns.
Facit: Ils temps cumadaivels èn passads
Ch'il tema saja vegnì tractà fin uss plitost a moda marginala en la politica sa vinditgescha uss. La Svizra sto far quint ch'il model da cunfinaris vegn en avegnir bler pli char. L'"intervenziun da Brüssel en la cassa" mussa anc ina giada, quant stretgamain ch'il martgà da lavur svizzer è collià cun regulaziuns europeicas – e che tgamuns finanzials sco tschels da l'ACD dasdan svelt bramas.
Quest artitgel sa basa sin infurmaziuns dal Seco, dal Cussegl da l'UE sco er sin analisas actualas davart il martgà da lavur svizzer.
