La tschaffada da Brussella intefra la cassa svizra da dischoccupaziun: Tge che sa mida per ils confinants
L'assicuranza cunter la dischoccupaziun svizra (ALV) nauda en ils daners. Var set milliards francs giaschan sin la vart – in cuschin finanzial che è creschì cuntinuadamain en tempos da bassa dischoccupaziun. En emprim lieu dussessan quests surplus profitar als lavurants ed als patrons en furma da contribuziuns pli bassas. Ma uss ha l'Uniun europeica bittà in tschertgl d'egl sin quest vaschin da spargn bain plen.
Ina decisiun prendida dacurt sin nivel da l'UE pudess metter sin la testa il modell da confinants da la Svizra, ch'era fin uss lucrativ, e chargiar las cassas da l'ALV cun fin ad ina milliarda francs per onn.
Il modell da fin uss: Confortabel e favuraivel
Var 410'000 confinantas e confinants lavuran actualmain en Svizra, la plipart da quels naviga da la Frantscha, da la Germania e da l'Italia per ir a lavurar. Per l'economia svizra era quest modell fin uss extremamain attraktiv:
- Mancanza da custs da furmaziun: Las forzas da mestier èn vegnidas furmadas a l'exteriur.
- Pauc custs d'infrastructura: Els entlastan il martgà d'abitaziuns svizzer restrenschì.
- Pauc custs meglierads/socials: Sche confinants daventan dischoccupads, è fin uss lur stadi da domicil cumpetent per pajar ils daners da dischoccupaziun.
La Svizra ha reimbursà alas assicuranzas cunter la dischoccupaziun da l'exteriur las prestaziuns mo per trais fin tschintg meins. Custs: Var 300 milliuns francs per onn. In import modert mesirà vi da la prestaziun d'economia publica che questas forzas da lavur furneschan.
Brussella svira il spet
Quai sa duai uss midar fundamentalamain. Dals 29 d'avrigl 2026 ha la cummissiun dals reprèsentants permanents tar il Cussegl da l'UE approvà in'inclegia provisora. La nova regulaziun descriva: En futur na duai betg pli il stadi da domicil, mabain il stadi d'occupaziun pajar ils daners da dischoccupaziun.
Per la Svizra sa vul dir quai concretamain: Tgi che ha lavurà qua sco confinant e perda la lavur, retscheva ses daner da di en futur da l'ALV svizra – e quai mesirà vi dal pagament svizzer, che giascha il plipart cleramain sur la media da l'UE. Ils limits suprems che valan en ils stadis vischins crodan uschia.
Custs supplementars massivs per la Svizra
Il Secretariat d'Stadi per l'Economia (Seco) calculescha cun in grond surcost supplementar: Ils custs pudessan crescher sin 600 fin 900 milliuns francs per onn. Perquai ch'i dat fin uss strusch valor da retschertga cun confinants dischoccupads en il sistem svizzer, è l'incertezza gronda. Ils custs pudessan schizunt surpassar il limit d'ina milliarda francs.
Plumprais vegn in surcost burocratic massiv sin ils Zenters regiunals da plazzament (RAV). Els dussessan examinar en futur las attestaziuns da tschercha da plazza da personas che na staschan insumma betg en Svizra.
Tge sa vul dir quai per ils lavurants svizzers?
Experts argumenteschan che il nov sistem saja "sistematicamain pli gist", perquai che il pajais che profitescha da la forza da lavur duai era purtar il ristg. Ma per la Svizra è la nova regulaziun delicata.
- Resalvas en svandiment: Ils set milliards francs en la cassa da l'ALV van a sa squagliar spertamain sut questa nova chargia.
- Pressiun sin las contribuziuns da salari: A longa vista pudessan las contribuziuns per l'assicuranza cunter la dischoccupaziun crescher per tut ils lavurants ed ils patrons en Svizra per cumpensar ils custs supplementars.
- L'avantatg dal lieu sa sminuescha: Il modell da confinants perda ina part da sia atractivitad. Intrapredas ston sa dumandar sche la calculaziun cun ils confinants funcziuna anc sut questas novas cundiziuns.
Conclusiun: Ils tempos confortabels èn passads
Che la tematica è vegnida tractada politicamain fin uss puspè u e pauc, sa vinditga uss. La Svizra sa sto preparar sin il fatg che il modell da confinants daventa en futur cleramain pli char. La "tschaffada da Brussella intefra la cassa" muossa anc ina giada quant stretgamain che il martgà da lavur svizzer è collià cun las regulaziuns europeicas – e che cuschins finanzials sco quels da l'ALV sveglian spert giavischs.
Cquest artitgel sa basa sin infurmaziuns dal Seco, dal Cussegl da l'UE sco era sin analisas actualas davart il martgà da lavur svizzer.
